V4 4.1 + 4.2

• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

4.1 Zouten, namen en formules

Hoe worden zouten gevormd?

Ionsoorten leren kennen

Namen en formules van zouten opstellen

Vorming van een zout

• Atoommodel van Bohr: protonen en neutronen in kern, elektronen in schillen eromheen.
• Valentie-elektronen zijn elektronen in de buitenste schil.
• Edelgasconfiguratie: 8 elektronen in buitenste schil. 

Vorming van een zout

• Na heeft 1 valentie-elektron
• Wilt er 1 wegdoen voor octetregel.
• Wordt zelf Na⁺-ion
• Cl heeft 7 valentie-elektronen.
• Wilt er nog 1 voor octetregel.
• Wordt zelf Cl^- -ion

Vorming van een zout

• Ionen die ontstaan trekken elkaar aan: ionbinding
• Ionen zitten in een ionrooster

Enkelvoudige ionen

• Ionen die bestaan uit 1 atoomsoort
• Bestaan atoomsoorten met verschillende ionladingen
• Binas 40A
• Aangeven met Romeinse cijfers: goud(I)ion of goud(III)ion

Enkelvoudige ionen

• Negatieve ionen eindigen op -ide

Samengestelde ionen

• Ionen die uit twee of meer verschillende atoomsoorten bestaan.
• Binas tabel 66B.

Enkelvoudige ion

Samengesteld ion

Na⁺

Cl^-

OH^-

S₂O₃^2-

Br^-

Mg²⁺

NH₄⁺

Naamgeving van een zout

• Systematische naam: naam van het positieve ion + naam van het negatieve ion.
• Let daarbij op eventuele Romeinse cijfers
• Vb: ijzer(III)chloride
• Vb: aluminiumoxide
• Triviale naam: Binas tabel 66A
• Vb: fluoriet ( = calciumfluoride)

Wat is de rationale naam van waterglas?

Wat is de molecuulformule van hypochloriet?

Verhoudingsformule van een zout

• Zout is zelf altijd neutraal: NaCl, KCl, FeCl₃, MgF₂,....
• Komt door de verhouding positieve en negatieve ionen.
• Verhoudingsformule van ijzer(III)chloride:
• Fe³⁺ en Cl^-: 1 Fe³⁺ en 3 Cl^- maakt neutraal.
• Het zout: FeCl₃
• Ladingen van ionen te vinden in Binas tabel 40A
• Let op haakjes bij samengestelde ionen: Al(NO₃)₃

Geef de verhoudingsformule voor K+ en S2-

Geef de verhoudingsformule voor Al3+ en O2-

Geef de verhoudingsformule voor kaliumionen en carbonaationen

Geef de verhoudingsformule voor Fe2+ en OH-

Verhoudingsformule van een zout

• Fe²⁺ en OH^-
• Fe(OH)₂
• Vergeet de haakjes niet!

4.2 Zouten in water

Hoe lossen zouten op in water?

Hoe reageren metaaloxiden met water?

4.2 Oplossen van een zout

• Ontstaan ion-dipoolbindingen tussen het ion en een watermolecuul
• Omringen van ionen door watermoleculen: Hydratatie 
  
• Niet elk zout is goed oplosbaar: Soms is de ionbinding te sterk
• Binas tabel 45A

4.2 Oplossen van een zout

• Binas tabel 45A:
• g: goed oplosbaar (vb: NaNO₃)
• m: matig oplosbaar (vb: MgSO₃)
• s: slecht oplosbaar (vb: CaCO₃)
• r: reageert in water (vb: CaO)

Hoe lost het zout NaCl op in water?

1. Goed
2. Slecht
3. Matig
4. Reageert in water

Hoe lost het zout Fe2O3 op in water?

1. Goed
2. Slecht
3. Matig
4. Reageert in water

Hoe lost het zout lood(II)hydroxide op in water?

1. Goed
2. Slecht
3. Matig
4. Reageert in water

Oplosvergelijking van een zout

• Water komt niet voor in de vergelijking: het reageert niet mee.
• NaCl -> Na⁺ + Cl^-
• Algemene vorm: Zout -> ionen
• Elk ion in het zout wordt afzonderlijk gehydrateerd
• CuCl₂ -> Cu²⁺ + 2 Cl^-

Geef de oplosvergelijking van het zout ZnBr2

Oplosvergelijking van een zout

• ZnBr₂ bestaat uit Zn²⁺ en 2 Br^-
• Oplosvergelijking: ZnBr₂ -> Zn²⁺ + 2 Br^-

Indampvergelijking van een zout

• Als je een zoutoplossing verwarmt, verdampt het water.
• Negatieve en positieve ionen vormen weer een ionrooster.
• Het zout blijft achter.
• Indampvergelijking: ionen -> zout
• Zn²⁺ + SO₄^2- -> ZnSO₄

Geef de indampvergelijking van een natriumchlorideoplossing

Oplosbaarheid van een zout

• Geeft hoeveelheid stof aan die kan oplossen in een oplosmiddel bij bepaalde temperatuur.
• Als maximale hoeveelheid zout is opgelost: verzadigd
• Niet het geval? Onverzadigd

De oplosbaarheid van BaCl2 is 1,78 mol/L water. Ik doe 400 g BaCl2 in een liter water. Bereken of deze oplossing verzadigd of onverzadigd is.

Een r in binas tabel 40A

• Dan reageert het zout met water.
• Bij Na₂O, K₂O, CaO en BaO
• Nu wel water in reactievergelijking, want het reageert.

Wat kan je nu gaan doen?

Paragraaf 4.1 en 4.2 doorlezen

Opdrachten uit de studiewijzer maken