Vraag en Aanbod (4e) H2. Elasticiteiten

• Economie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

13. Op de markt voor een product zijn de vraag- en aanbodfunctie gegeven.
Qv = -2P + 750 (Q is de hoeveelheid × 1 miljoen kg.)
Qa = 3P – 250 (P is de prijs in eurocenten per kg.)

Bereken de evenwichtshoeveelheid.

1. 200 miljoen kg.
2. 350 miljoen kg.
3. 702 miljoen kg.
4. 890 miljoen kg.

17. Op de markt voor een grondstof zijn de vraag- en aanbodfunctie gegeven.
Qv = -P + 900 (Q is de hoeveelheid × 1 miljoen kg.)
Qa = 3P – 100 (P is de prijs in eurocenten per kg.)

Bereken het verschil tussen de maximale betalingsbereidheid en de minimale leveringsbereidheid.

1. € 2
2. € 8
3. € 8,67
4. € 3,75

20. Op de markt voor een product gelden de volgende vraag- en aanbodfunctie:
Qv = -1/2 P + 50 (Q is de hoeveelheid in stuks)
Qa = 3/4 P – 40 (P is de prijs in euro’s per stuk)

Bij een prijs van € 60 ...

1. is er een aanbodoverschot van 15.
2. bedraagt de omzet € 1.200.
3. is er een vraagoverschot van 15.
4. bedraagt de omzet € 1.008.

25. De vraaglijn van een product verschuift in een jaar evenwijdig naar rechts.

Een mogelijke oorzaak van deze verschuiving is ...

1. een hogere prijs van het product zelf.
2. een inkomensstijging bij de consumenten.
3. een prijsdaling van substitutiegoederen.
4. een afname van de behoefte aan dit product.

27. De vraaglijn van een product verschuift in een jaar evenwijdig naar links.

Twee mogelijke oorzaken van deze verschuiving zijn:
1. Een prijsdaling van het goed zelf.
2. Een prijsdaling bij een substitutiegoed.

1. beide oorzaken zijn mogelijk
2. alleen oorzaak 1 is mogelijk
3. alleen oorzaak 2 is mogelijk
4. geen van beide oorzaken is mogelijk

29. De aanbodlijn van een product verschuift in een jaar evenwijdig naar rechts.

Een mogelijke oorzaak van deze verschuiving is ...

1. een hogere prijs van het product zelf
2. een inkomensstijging bij de vragers van het product
3. een prijsdaling van substitutiegoederen
4. een afname van de productiekosten per stuk

30. De vraaglijn van een product verschuift in een jaar evenwijdig naar links.

Een mogelijke oorzaak van deze verschuiving is ...

1. een prijsstijging van een complementair goed.
2. een inkomensstijging bij de vragers.
3. een daling van de grondstofprijzen voor de producenten.
4. een afname van het aantal producenten.

39. Als de aanbodlijn evenwijdig naar links verschuift, terwijl de vraaglijn evenwijdig naar rechts verschuift, zal zeker ...

1. de evenwichtsprijs stijgen.
2. de evenwichtsprijs dalen.
3. de verkochte hoeveelheid stijgen.
4. de verkochte hoeveelheid dalen.

43. Een evenwijdige verschuiving van de aanbodlijn naar rechts kan zijn veroorzaakt door ...

1. het faillissement van enkele aanbieders.
2. een toename van de productiekosten.
3. een toename van het aantal aanbieders.
4. een toename van het aantal vragers.

Week 39 (vanaf 21 september 2026) 

Hoofdstuk 2. Elasticiteiten

• actualiteit (Duur gas en dure stroom werken steeds meer door in energierekening)
• leerdoelen (prijselasticiteit van de vraag)
• instructie (prijselasticiteit van de vraag)
• weektaak: 2.1 t/m 2.12

Leerdoelen H2. Elasticiteiten

• Ik kan de 9 begrippen op pagina 39 omschrijven (zie LWEO). 
• Ik kan het vraaggedrag van consumenten bij prijsveranderingen aantonen.
• Ik kan de prijselasticiteit van de vraag berekenen en interpreteren.
  
• Ik kan afleiden of er sprake is van een prijselastische vraag of een prijsinelastische vraag.
• Ik kan het verband analyseren tussen prijsveranderingen, de prijselasticiteit en de omzet.
• Ik kan verbanden leggen tussen procentuele veranderingen van omzet, prijs en afzet en er mee kunnen rekenen met behulp van indexcijfers.
• Ik kan uitleggen dat de mate waarin de vraag reageert op prijsveranderingen bepaald wordt door de aanwezigheid van substitutiegoederen, de termijn en het soort goed.
• Ik kan het verband uitleggen tussen de steilheid van de vraaglijn en de hoogte van de prijselasticiteit van de vraag.

Elasticiteiten

Een elasticiteit is een vermenigvuldigingsgetal dat aangeeft hoe sterk de relatie tussen twee relatieve veranderingen is. 

Met een elasticiteit kun je bijvoorbeeld met

één getal beschrijven hoe sterk de vraag

reageert op een prijsverandering. We

gaan 3 elasticiteiten behandelen:

1. prijselasticiteit (deze les)
2. kruislingse elasticiteit (volgende les)
3. inkomenselasticiteit (volgende les)

Prijselasticiteit van de vraag (Ev)

Prijselasticiteit van de vraag (Ev)

E_v = %Δq / %Δp

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

PrijsElasticiteitVanDeVraag(Ev)=​ProcentueleVeranderingPrijs​​ProcentueleVeranderingGevraagdeHoeveelheid​​

Oefening (Ev)

Stel, de prijs daalt met 10% en de vraag stijgt vervolgens met 25%.

Is de vraag elastisch of inelastisch?

• de vraag stijgt procentueel meer dan de prijs procentueel daalt
• de vraag reageert relatief sterk op de prijsverandering, dus een elastische vraag
• Ev = %Δq / %Δp  = 25% / -10% = -2.5
  
• teller is groter dan de noemer, relatief elastische vraag als Ev < -1 

Prijselasticiteit en omzet

TO = Totale Opbrengst = Omzet = p x q

volkomen inelastische vraag

relatief inelastische vraag

relatief elastische vraag

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Prijselasticiteit en omzet

1. De E_v = -0,3 (inelastisch) en de prijs stijgt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid daalt dan 3%, want Ev = -0,3 = -3% / 10% 
• de omzet stijgt met 6,7%, want omzet (indexcijfer) = (110 x 97) / 100 = 106,7

2. De Ev = -0,3 (inelastisch) en de prijs daalt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid stijgt dan 3%, want Ev = -0,3 = 3% / -10%
• de omzet daalt met 7,3%, want omzet (indexcijfer) = (90 x 103) / 100 = 92,7

Ev = %ΔQv / %ΔP

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Prijselasticiteit en omzet

1. De E_v = -3 (elastisch) en de prijs stijgt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid daalt dan 30%, want Ev = -3 = -30% / 10% 
• de omzet daalt met 23%, want omzet (indexcijfer) = (110 x 70) / 100 = 77

2. De Ev = -3 (elastisch) en de prijs daalt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid stijgt dan 30%, want Ev = -3 = 30% / -10%
• de omzet stijgt met 17%, want omzet (indexcijfer) = (90 x 130) / 100 = 117

Ev = %ΔQv / %ΔP

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Les en Weektaak

• wat: opdracht 2.3 (pagina 26) in de les
• hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
  
• hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
  
• tijd: tot 1 minuut voor einde les
• uitkomst: zo ver mogelijk
  
• klaar: ga verder met je weektaak opdracht 2.1 t/m 2.12

Opdracht 2.3 (pagina 26)

Collectieve vraagfunctie spijkerbroeken: Q_v = -500P + 80.000

a. Bereken de procentuele prijsverandering van een spijkerbroek.

• %ΔP = (P_nieuw - P_oud) / P_oud x 100% 
• %ΔP = (€ 120 - € 100) / € 100 x 100% = 20%

b. Bereken de procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid spijkerbroeken.

• %ΔQv = (Qvnieuw - Qvoud) / Qvoud x 100% 
• Poud = € 100 → Qvoud = -500 x € 100 + 80.000 = 30.000 spijkerbroeken
• Pnieuw = € 120 → Qvnieuw = -500 x € 120 + 80.000 = 20.000 spijkerbroeken
• %ΔQv = (20.000 - 30.000) / 30.000 x 100% = -33,3%

c. Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar spijkerbroeken bij deze prijsverandering.

• Ev =  %ΔQv / %ΔP
• Ev = -33,3% / 20% = -1,7

Opdracht 2.3 (pagina 26)

Collectieve vraagfunctie spijkerbroeken: Q_v = -500P + 80.000

d. Leg uit waarom de prijselasticiteit van de vraag altijd een negatief getal is.

• het verband tussen prijs (P) en gevraagde hoeveelheid (Q) is negatief
• dus als de prijs (P) stijgt, dan daalt de gevraagde hoeveelheid
• en als de prijs (P) daalt, dan stijgt de gevraagde hoeveelheid 

e. Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar spijkersbroeken bij deze prijsverandering.

• Ev = %ΔQv / %ΔP
• %ΔQv = (Qvnieuw - Qvoud) / Qvoud x 100%
• Poud = € 100 → Qvoud = -500 x € 100 + 80.000 = 30.000 spijkerbroeken
• Pnieuw = € 75 → Qvnieuw = -500 x € 75 + 80.000 = 42.500 spijkerbroeken
• %ΔQv = (42.500 - 30.000) / 30.000 x 100% = 41,7%
• %ΔP = (Pnieuw - Poud) / Poud x 100%  = (€ 75 - € 100) / € 100 x 100% = -25%
• Ev = %ΔQv / %ΔP = 41,7% / -25% = -1,7

Opdracht 2.3 (pagina 26)

Collectieve vraagfunctie spijkerbroeken: Q_v = -500P + 80.000

f. Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar spijkersbroeken bij deze prijsverandering.

• Ev = %ΔQv / %ΔP
• %ΔQv = (Qvnieuw - Qvoud) / Qvoud x 100%
• Poud = € 75 → Qvoud = -500 x € 75 + 80.000 = 42.500 spijkerbroeken
• Pnieuw = € 100 → Qvnieuw = -500 x € 100 + 80.000 = 30.000 spijkerbroeken
• %ΔQv = (30.000 - 42.500) / 42.500 x 100% = -29,4%
• %ΔP = (Pnieuw - Poud) / Poud x 100%  = (€ 100 - € 75) / € 75 x 100% = 33,3%
• Ev = %ΔQv / %ΔP = -29,4% / 33% = -0,88

Week 39 (vanaf 21 september 2026) 

Hoofdstuk 2. Elasticiteiten

• terugblik vorige les (prijselasticiteit van de vraag)
• opdracht 2.6 klassikaal bespreken
• quiz (prijselasticiteit van de vraag)
• oefening (prijselasticiteit van de vraag)
• leerdoelen (kruislingse prijselasticiteit)
• instructie (kruislingse prijselasticiteit)
• weektaak: opdracht 2.13 t/m 2.16

Terugblik vorige les (elasticiteiten)

Een elasticiteit is een vermenigvuldigingsgetal dat aangeeft hoe sterk de relatie tussen twee relatieve veranderingen is. 

Met een elasticiteit kun je bijvoorbeeld met

één getal beschrijven hoe sterk de vraag

reageert op een prijsverandering. We

gaan 3 elasticiteiten behandelen:

1. prijselasticiteit (deze les)
2. kruislingse elasticiteit (volgende les)
3. inkomenselasticiteit (volgende les)

Terugblik (prijselasticiteit van de vraag)

E_v = %Δq / %Δp

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

PrijsElasticiteitVanDeVraag(Ev)=​ProcentueleVeranderingPrijs​​ProcentueleVeranderingGevraagdeHoeveelheid​​

Terugblik (prijselasticiteit en omzet)

TO = Totale Opbrengst = Omzet = p x q

volkomen inelastische vraag

relatief inelastische vraag

relatief elastische vraag

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Prijselasticiteit en omzet

1. De E_v = -0,3 (inelastisch) en de prijs stijgt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid daalt dan 3%, want Ev = -0,3 = -3% / 10% 
• de omzet stijgt met 6,7%, want omzet (indexcijfer) = (110 x 97) / 100 = 106,7

2. De Ev = -0,3 (inelastisch) en de prijs daalt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid stijgt dan 3%, want Ev = -0,3 = 3% / -10%
• de omzet daalt met 7,3%, want omzet (indexcijfer) = (90 x 103) / 100 = 92,7

Ev = %ΔQv / %ΔP

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Prijselasticiteit en omzet

1. De E_v = -3 (elastisch) en de prijs stijgt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid daalt dan 30%, want Ev = -3 = -30% / 10% 
• de omzet daalt met 23%, want omzet (indexcijfer) = (110 x 70) / 100 = 77

2. De Ev = -3 (elastisch) en de prijs daalt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid stijgt dan 30%, want Ev = -3 = 30% / -10%
• de omzet stijgt met 17%, want omzet (indexcijfer) = (90 x 130) / 100 = 117

Ev = %ΔQv / %ΔP

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Opdracht 2.6 (pagina 27)

Gegeven de volgende vraagfunctie: Q_v = -5P + 1.000 met Q_v in stuks en P in € per stuk.

a. Vul kolom (2) van de tabel in.

• Q_v(50) = -5 x 50 + 1000 = 750
• Qv(100) = -5 x 100 + 1000 = 500
  
• Qv(150) = -5 x 50 + 1000 = 250
  

b. Teken de collectieve vraaglijn.

Opdracht 2.6 (pagina 28)

Gegeven de volgende vraagfunctie: Q_v = -5P + 1000 met Q_v in stuks en P in € per stuk.

c. Vul kolom (3) van de tabel in.

• Q_v(50) = 750 en Qv(60) = 700 -> Ev = ((700 - 750) / 750) / ((60 - 50) / 50) = -0,33
• Qv(100) = 500 en Qv(110) = 450 -> Ev = ((450 - 500) / 500) / ((110 - 100) / 100) = -1
• Qv(150) = 250  en Qv(160) = 200-> Ev = ((200 - 250) / 250) / ((160 - 150) / 150) = -3

d. Geef in figuur 2.2 aan welk deel van de collectieve vraaglijn een prijselastische vraag weergeeft en welk deel een prijsinelastische vraag.

e. In het midden van de vraaglijn is de Ev altijd precies -1. Leg m.b.v. de Ev uit dat de hoogste omzet altijd in het midden van de vraaglijn wordt behaald.

• Bij Ev = -1 kan de omzet niet meer verhoogd worden door een prijsstijging of -daling.

De prijselasticiteit van de vraag naar een goed is (bij een bepaalde prijs) -0,5.

Dit betekent dat...

1. als de prijs 10% daalt, de gevraagde hoeveelheid 5% stijgt
2. als de prijs 10% stijgt, de gevraagde hoeveelheid 5% stijgt
3. als de prijs € 10 daalt, de gevraagde hoeveelheid 5 stijgt
4. als de gevraagde hoeveelheid 10% moet stijgen, de prijs 5% moet dalen

De autokosten per kilometer bedragen € 0,25. De overheid overweegt een kilometerheffing in voeren van € 0,02 per kilometer waardoor volgens onderzoek het aantal gereden kilometers zal dalen van 4 naar 3,9 miljoen.

Bereken de prijselasticiteit van deze overheidsmaatregel.

1. -5
2. -0,3125
3. -0,25
4. 0,2575

Wat kun je bij deze overheidsmaatregel zeggen over de prijselasticiteit van de vraag naar autokilometers?

1. volkomen elastisch
2. relatief elastisch
3. relatief inelastisch
4. volkomen inelastisch

Als de prijselasticiteit van de vraag naar benzine elastisch is dan...

1. leidt een prijsdaling tot een stijging van de omzet.
2. leidt een prijsdaling tot een daling van de omzet.
3. leidt een prijsstijging tot een stijging van de omzet.
4. leidt een prijsstijging tot een stijging van de vraag.

Het basistarief dat taxi's bij hun klanten in rekening mogen brengen, wordt aangepast.

In welk geval leidt de aanpassing tot een stijging van de omzet?

1. bij een verhoging van het tarief bij een prijselastische vraag
2. bij een verhoging van het tarief bij een prijsinelastische vraag
3. bij een verlaging van het tarief bij een prijsinelastische vraag
4. in geen van de genoemde gevallen

Oefening (E_v)

Collectieve vraag naar de PlayStation 5: qv = -0,06p + 90 (qv in 1.000 stuks en p in euro’s)

Bereken de prijselasticiteit als de prijs van de PS5 wordt verlaagd van € 900 naar € 800.

Stap 1: met hoeveel % daalt de prijs (p)?

• prijs (p) van € 900 naar € 800 = (800 - 900) / 900 = -11,11%
  

Stap 2: met hoeveel % verandert dan de vraag (qv)?

• qv (oud) = -0,06 * 900 + 90 = 36
• qv(nieuw) = -0,06 * 800 + 90 = 42
  
• vraag (q) van 36 naar 42 = (42 - 36) / 36 = +16,67%
  

Stap 3: invullen in formule prijselasticiteit (Ev)

• Ev = %Δq / %Δ p = +16,67 / -11,11 = - 1.5

Oefening (E_v)

Collectieve vraag naar de PlayStation 5: qv = -0,06p + 90 (qv in 1.000 stuks en p in euro’s)

Bereken de prijselasticiteit als de prijs van de PS5 wordt verlaagd van € 900 naar € 800.

Is de vraag bij een prijs van € 900 elastisch of inelastisch?

• Ev = - 1.5 dus een elastische vraag bij een prijs van € 900

Is de omzet door de prijsverlaging gedaald of gestegen?

• omzet (oud) = € 900 x 36 = € 32.400
• omzet (nieuw) = € 800 x 42 = € 33.600
• dus de omzet is gestegen door de prijsverlaging

Leerdoelen H2. Elasticiteiten

• Ik kan de 9 begrippen op pagina 39 omschrijven (zie LWEO). 
• Ik kan het vraaggedrag van consumenten bij prijsveranderingen aantonen.
• Ik kan de prijselasticiteit van de vraag berekenen en interpreteren.
  
• Ik kan afleiden of er sprake is van een prijselastische vraag of een prijsinelastische vraag.
• Ik kan het verband analyseren tussen prijsveranderingen, de prijselasticiteit en de omzet.
• Ik kan verbanden leggen tussen procentuele veranderingen van omzet, prijs en afzet en er mee kunnen rekenen met behulp van indexcijfers.
• Ik kan uitleggen dat de mate waarin de vraag reageert op prijsveranderingen bepaald wordt door de aanwezigheid van substitutiegoederen, de termijn en het soort goed.
• Ik kan het verband uitleggen tussen de steilheid van de vraaglijn en de hoogte van de prijselasticiteit van de vraag.

Leerdoelen H2. Elasticiteiten

• Ik kan de kruislingse prijselasticiteit van de vraag berekenen en interpreteren.
  
• Ik kan uitleggen dat het teken van de kruislingse prijselasticiteit van de vraag bij substitutiegoederen positief is en bij complementaire goederen negatief is.

Kruislingse elasticiteit (E_k)

Ek = %Δq(a) / %Δp(b)

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

KruislingsePrijsElasticiteitVanDeVraag(Ek)=​ProcentueleVeranderingPrijsB​​ProcentueleVeranderingGevraagdeHoeveelheidA​​

Substitutie & Complementair

Oefenopgave (E_k)

De huurwoningmarkt bestaat uit twee typen woningen: relatief goedkope huurwoningen van woningbouwcorporaties en duurdere particuliere huurwoningen. Gegeven is de volgende vraagfunctie: Qv = -6Pw + 0,5Pp + 6.000 waarbij:

Pw = gemiddelde huurprijs van huizen van woningbouwcorporaties in euro’s;

Pp = gemiddelde huurprijs van huizen in de particuliere sector in euro’s;

Qv = aantal gevraagde goedkope huurwoningen (× 1.000).

1. Leg uit hoe je aan de gegeven vraagfunctie kunt zien dat het de vraagfunctie van goedkope huurwoningen betreft.

• dat is te zien aan -6Pw: de vraag is negatief afhankelijk van de prijs van goedkope huurwoningen van woningcorporaties
• dat is te zien aan +0,5Pp: de vraag is positief afhankelijk van de prijs van duurdere huurwoningen

Oefenopgave (E_k)

De huurwoningmarkt bestaat uit twee typen woningen: relatief goedkope huurwoningen van woningbouwcorporaties en duurdere particuliere huurwoningen. Gegeven is de volgende vraagfunctie: Qv = -6Pw + 0,5Pp + 6.000 waarbij;

Pw = gemiddelde huurprijs van huizen van woningbouwcorporaties in euro’s;

Pp = gemiddelde huurprijs van huizen in de particuliere sector in euro’s;

Qv = aantal gevraagde goedkope huurwoningen (× 1.000).

In de uitgangssituatie bedragen de prijzen Pw = € 500 en Pp = € 800.

2. Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar goedkope huurwoningen bij de gegeven prijzen.

• Qv = -6Pw + 0,5Pp + 6.000 → Qv = -6 × 500 + 0,5 × 800 + 6.000 = 3.400.
  
• Verzin zelf een nieuwe Pw, bijvoorbeeld Pw = € 600 (+ 20%) → Qv = -6 × 600 + 0,5 × 800 + 6.000 = 2.800.
  
• Qv daalt met (2.800 – 3.400) / 3.400) × 100% = -17,6%.
  
• Ev = %ΔQw / %ΔPw = -17,6% / 20% = -0,88.

Oefenopgave (E_k)

De huurwoningmarkt bestaat uit twee typen woningen: relatief goedkope huurwoningen van woningbouwcorporaties en duurdere particuliere huurwoningen. Gegeven is de volgende vraagfunctie: Qv = -6Pw + 0,5Pp + 6.000;

Pw = gemiddelde huurprijs van huizen van woningbouwcorporaties in euro’s;

Pp = gemiddelde huurprijs van huizen in de particuliere sector in euro’s;

Qv = aantal gevraagde goedkope huurwoningen (× 1.000).

In de uitgangssituatie bedragen de prijzen Pw = € 500 en Pp = € 800.

3. Bereken de kruislingse prijselasticiteit van de vraag naar goedkope huurwoningen ten opzichte van de prijs van duurdere huurwoningen bij de gegeven prijzen.

• Verzin zelf een nieuwe Pp, bijvoorbeeld Pp = € 1.000 (+ 25%) → Qv = -6 × 500 + 0,5 × 1.000 + 6.000 = 3.500.
  
• Qv stijgt met (3.500 – 3.400) / 3.400 × 100% = 2,9%.
  
• Ek = %ΔQv / %ΔPp = 2,9% / 25% = 0,12.

Les en Weektaak

• wat: opdracht 2.16 (pagina 31) in de les
• hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
  
• hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
  
• tijd: tot 1 minuut voor einde les
• uitkomst: zo ver mogelijk
  
• klaar: ga verder met je weektaak opdracht 2.13 t/m 2.16

Week 39 (vanaf 21 september 2026) 

Hoofdstuk 2. Elasticiteiten

• terugblik vorige les (kruislingse prijselasticiteit)
• opdracht 2.16 klassikaal behandelen
• leerdoelen (inkomenselasticiteit)
• instructie (inkomenselasticiteit)
• weektaak: opdracht 2.13 t/m 2.19

Terugblik vorige les (elasticiteiten)

Een elasticiteit is een vermenigvuldigingsgetal dat aangeeft hoe sterk de relatie tussen twee relatieve veranderingen is. 

Met een elasticiteit kun je bijvoorbeeld met

één getal beschrijven hoe sterk de vraag

reageert op een prijsverandering. We

gaan 3 elasticiteiten behandelen:

1. prijselasticiteit (deze les)
2. kruislingse elasticiteit (volgende les)
3. inkomenselasticiteit (volgende les)

Terugblik (prijselasticiteit van de vraag)

E_v = %Δq / %Δp

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

PrijsElasticiteitVanDeVraag(Ev)=​ProcentueleVeranderingPrijs​​ProcentueleVeranderingGevraagdeHoeveelheid​​

Terugblik (prijselasticiteit en omzet)

TO = Totale Opbrengst = Omzet = p x q

volkomen inelastische vraag

relatief inelastische vraag

relatief elastische vraag

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Prijselasticiteit en omzet

1. De E_v = -0,3 (inelastisch) en de prijs stijgt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid daalt dan 3%, want Ev = -0,3 = -3% / 10% 
• de omzet stijgt met 6,7%, want omzet (indexcijfer) = (110 x 97) / 100 = 106,7

2. De Ev = -0,3 (inelastisch) en de prijs daalt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid stijgt dan 3%, want Ev = -0,3 = 3% / -10%
• de omzet daalt met 7,3%, want omzet (indexcijfer) = (90 x 103) / 100 = 92,7

Ev = %ΔQv / %ΔP

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Prijselasticiteit en omzet

1. De E_v = -3 (elastisch) en de prijs stijgt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid daalt dan 30%, want Ev = -3 = -30% / 10% 
• de omzet daalt met 23%, want omzet (indexcijfer) = (110 x 70) / 100 = 77

2. De Ev = -3 (elastisch) en de prijs daalt 10%, wat gebeurt en met de vraag en de omzet?

• de gevraagde hoeveelheid stijgt dan 30%, want Ev = -3 = 30% / -10%
• de omzet stijgt met 17%, want omzet (indexcijfer) = (90 x 130) / 100 = 117

Ev = %ΔQv / %ΔP

IndexCijferOmzet=​100​​IndexCijferPrijs⋅IndexCijferAfzet​​

Terugblik (kruislingse prijselasticiteit)

Ek = %Δq(a) / %Δp(b)

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

KruislingsePrijsElasticiteitVanDeVraag(Ek)=​ProcentueleVeranderingPrijsB​​ProcentueleVeranderingGevraagdeHoeveelheidA​​

Terugblik (substitutie & complementair)

Opdracht 2.16 (pagina 31)

Gegeven de volgende vraagfunctie: Q_vs = -5Ps + 10Pg + 160 met Q_vs = gevraagde hoeveelheid spijkerbroeken, Ps = prijs spijkerbroek en Pg = prijs gewone broek

Gegeven is Ps = € 70 en Pg = € 80

a. Bereken de Ev naar spijkerbroeken als de prijs van spijkerbroeken stijgt naar € 77.

• Q_v(oud) = -5 x 70 + 10 x 80 + 160 = 610
• Qv(nieuw) = -5 x 77 + 10 x 80 + 160 = 575
• Ev = %Δq / %Δp = ((575 - 610) / 610) / (77 - 70)/ 70) = -5,7% / 10% = - 0,57

b. Hoe kan de gegeven vraagfunctie van spijkerbroeken afgeleid worden dat een gewone broek een substitutiegoed is van een spijkerbroek.

Opdracht 2.16 (pagina 31)

Gegeven de volgende vraagfunctie: Q_vs = -5Ps + 10Pg + 160 met Q_vs = gevraagde hoeveelheid spijkerbroeken, Ps = prijs spijkerbroek en Pg = prijs gewone broek

Gegeven is Ps = € 70 en Pg = € 80

c. Bereken de Ek naar spijkerbroeken als alleen de prijs van gewone broeken met 5% stijgt.

• Qv(oud) = -5 x 70 + 10 x 80 + 160 = 610
  
• Qv(nieuw) = -5 x 70 + 10 x 84 + 160 = 650
• Ek = %Δq / %Δp = ((650 - 610) / 610) / 5% = 6,6% / 5% = 1,3

Opdracht 2.16 (pagina 31)

Gegeven de volgende vraagfunctie: Q_vs = -5Ps + 10Pg + 160 met Q_vs = gevraagde hoeveelheid spijkerbroeken, Ps = prijs spijkerbroek en Pg = prijs gewone broek

Gegeven is Ps = € 70 en Pg = € 80

Voor gewone broeken zijn de volgende gegevens bekend: Ep = -0,8 en Ek = 2.2.

d. Bereken met hoeveel % de omzet van gewone broeken verandert als de prijzen

van beide broeken met 10% stijgen.

• effect stijging gewone broeken %ΔQ = -0,8 x 10% = -8%
• effect stijging spijkerbroeken %ΔQ = 2,2 x 10% = 22%
  
• index afzet = (92 * 122) / 100 = 112,2
• index omzet = (index prijs x index afzet) / 100 = (110 x 112,2) / 100 = 123,4 dus 23,4%

Leerdoelen H2. Elasticiteiten

• Ik kan de 9 begrippen op pagina 39 omschrijven (zie LWEO). 
• Ik kan het vraaggedrag van consumenten bij prijsveranderingen aantonen.
• Ik kan de prijselasticiteit van de vraag berekenen en interpreteren.
  
• Ik kan afleiden of er sprake is van een prijselastische vraag of een prijsinelastische vraag.
• Ik kan het verband analyseren tussen prijsveranderingen, de prijselasticiteit en de omzet.
• Ik kan verbanden leggen tussen procentuele veranderingen van omzet, prijs en afzet en er mee kunnen rekenen met behulp van indexcijfers.
• Ik kan uitleggen dat de mate waarin de vraag reageert op prijsveranderingen bepaald wordt door de aanwezigheid van substitutiegoederen, de termijn en het soort goed.
• Ik kan het verband uitleggen tussen de steilheid van de vraaglijn en de hoogte van de prijselasticiteit van de vraag.

Leerdoelen H2. Elasticiteiten

• Ik kan de kruislingse prijselasticiteit van de vraag berekenen en interpreteren.
  
• Ik kan uitleggen dat het teken van de kruislingse prijselasticiteit van de vraag bij substitutiegoederen positief is en bij complementaire goederen negatief is.

• Ik kan de inkomenselasticiteit van de vraag berekenen en interpreteren.
• Ik kan voorbeelden geven van normale goederen (luxe goederen en primaire goederen) en inferieure goederen en de relatie aantonen tussen de aard van deze goederen en de hoogte van de inkomenselasticiteit.

Inkomenselasticiteit (E_y)

Ey = %Δq / %Δy

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

InkomensElasticiteitVanDeVraag(Ey)=​ProcentueleVeranderingInkomen​​ProcentueleVeranderingGevraagdeHoeveelheid​​

Oefenopgave (Ey)

De vraagfunctie van elektrische fietsen in een land luidt als volgt: Qv = -0,5P + 0,75Y + 800 waarbij

 - Qv = aantal gevraagde elektrische fietsen (× 1.000)

 - P = prijs per elektrische fiets in euro’s en Y = het nationaal inkomen van het land in miljarden euro’s per jaar.

In de uitgangssituatie is de prijs van een elektrische fiets € 1.500 en is het nationaal inkomen € 800 miljard.

1. Bereken de inkomenselasticiteit van de vraag naar elektrische fietsen in de uitgangssituatie.

• Oude Y = € 800 miljard → Oude Qv = −0,5 × 1.500 + 0,75 × 800 + 800 = 650 (× 1.000)
• Nieuwe Y = € 880 miljard (bijvoorbeeld) → Nieuwe Qv = −0,5 × 1.500 + 0,75 × 880 + 800 = 710 (× 1.000)
• %∆Qv = (710 – 650) / 650 × 100% = 9,2%.
  
• %∆Y = (880 – 800) / 800 × 100% = 10%.
  
• Ey = %∆Q_v / %∆Y = 9,2% / 10% = 0,92

2. Is een elektrische fiets in dit land een primair goed, een luxe goed of een inferieur goed? 

• Een primair goed, 0 < Ey < 1 en dat wijst op een primair goed, want daarbij ligt Ey tussen 0 en 1.

Les en Weektaak

• wat: opdracht 2.19 (pagina 33) in de les
• hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
  
• hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
  
• tijd: tot 1 minuut voor einde les
• uitkomst: zo ver mogelijk
  
• klaar: ga verder met je weektaak opdracht 2.13 t/m 2.19

Opdracht 2.19 (pagina 33)

De vraag naar product A hangt af van de hoogte van het inkomen: Q_v = 0,002Y - 50 met Qv = vraag naar product A en Y = inkomen in euro's. In de uitgangssituatie is het inkomen € 30.000.

a. Bereken het drempelinkomen.

• Q_v = 0  -> 0,002Y - 50 = 0 -> Y = € 25.000

b. Bereken de Ey als het inkomen stijgt met € 3.000.

• Qv(oud) = 0,002 x € 30.000 - 50 = 10
• Qv(nieuw) = 0,002 x € 33.000 - 50 = 16
• Ey = %Δq / %Δy = ((16 - 10) / 10) / ((33.000 - 30.000) / 30.000) = 60% / 10% = 6

c. Wat voor soort goed is product A?

• Ey > 1 -> product A is een luxe goed

Als het inkomen met 10% stijgt en de vraag naar product X met 15% stijgt, dan is er sprake van een...

1. inferieur goed
2. primair goed
3. luxe goed
4. abnormaal goed

66. Gegeven de vraagfunctie Qv = -50P + 0,02Y + 80.
Op dit moment geldt P = 8 en Y = 25.000.
Als het inkomen stijgt, daalt de prijselasticiteit van de vraag.

1. Juist
2. Onjuist

68. Als het gemiddeld besteedbaar inkomen in Nederland stijgt van € 25.000 naar € 30.000, stijgt de vraag naar smartphones met een kwart.

De inkomenselasticiteit van de vraag naar smartphones is dan ...

1. 0,8
2. 0,96
3. 1,04
4. 1,25