De republiek staatkundig

KA. 24. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek
1 / 41
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

This lesson contains 41 slides, with interactive quizzes, text slides and 5 videos.

time-iconLesson duration is: 30 min

Items in this lesson

KA. 24. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek

Slide 1 - Slide

Deze les
Nederland heeft verschillende namen gehad, welke naam moet je gebruiken in dit tijdvak?
Nederland was uniek in deze tijd wanneer je het land vergelijkt met andere West-Europese landen, op welk gebied was dat?
De begrippen Raadspensionaris en Stadhouder kennen, hun taken kunnen opnoemen 
Uit kunnen leggen waarom de samenwerking tussen deze twee personen niet altijd gemakkelijk was
Twee voorbeelden kunnen noemen van momenten waarop de samenwerking van Raadspensionaris en Stadhouder uit de hand gelopen is. 
De staatkundige werking van de Republiek kunnen opnoemen
Oefenen: de betekenis van de invalshoeken staatskundig, economisch en cultureel

Slide 2 - Slide

Slide 3 - Video

Zet onderstaande namen voor het gebied dat wij vandaag Nederland noemen in de juiste Chronologische volgorde
(A)-Onafhankelijk koninkrijk Lotharingen
-(B)De geestelijke Berthold van Regensburg schreef voor het eerst over Niderlande, dit was voor hem het gebied tussen Maas en Rijn.
-(C) Romeinse provincie Germania Inferior
-(D)Er wordt voor het eerst gesproken over het graafschap Holland (Houtland)
-(E) De Habsburgers noemen Nederland 'het land van beneden'
-(F) De bourgondische lange landen
-(G)Nederland wordt door een beslissing van buiten af (Congres van Wenen) een koninkrijk: 'Het koninkrijk der Nederlanden'
-(H) De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt gesticht
timer
5:00

Slide 4 - Slide

Zet onderstaande namen voor het gebied dat wij vandaag Nederland noemen in de juiste Chronologische volgorde
-(C) Romeinse provincie Germania Inferior
(A)-Onafhankelijk koninkrijk Lotharingen
-(B)De geestelijke Berthold van Regensburg schreef voor het eerst over Niderlande, dit was voor hem het gebied tussen Maas en Rijn.
-(D)Er wordt voor het eerst gesproken over het graafschap Holland (Houtland)
-(F) De bourgondische lange landen
-(E) De Habsburgers noemen Nederland 'het land van beneden'
(H) De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt gesticht
-(G)Nederland wordt door een beslissing van buiten af (Congres van Wenen) een koninkrijk: 'Het koninkrijk -

Slide 5 - Slide

Slide 6 - Slide

Raadspensionaris vs Stadhouder

Slide 7 - Slide

landsadvocaat

adviseur en regeringsleider

minister  Buitenlandse zkn

plaatsvervanger koning

opperbevelhebber leger/vloot

voorzitter Staten Generaal

Slide 8 - Drag question

Slide 9 - Slide

Waarom is het zo bijzonder?
Het is vrijwel de enige Republiek.
Regenten hebben de macht, de adel is klein. 
Er is geen duidelijk staatshoofd. 
Er is sprake van een decentraal bestuur in een tijd van absolutisme. 
Het land heeft wereldwijd veel invloed. 

Slide 10 - Slide

Slide 11 - Slide

Casus Een Engelsman beschrijft de Republiek
Sir William Temple was een Engelse edelman, die tussen 1668 en 1670 dienstdeed als ambassadeur in de Republiek. 
Tijdens zijn verblijf in de Nederlanden had Temple veel sympathie opgevat voor het land dat zo anders werd geregeerd dan de overige Europese staten. Maar hij moest ook constateren dat de Republiek juist in deze periode in gevaar was. In 1672 werd zij tegelijkertijd aangevallen door Engeland, Frankrijk en twee Duitse staatjes. Het scheelde niet veel of het land was van alle kanten onder de voet gelopen.
Temple besloot alles wat hij wist van de Republiek op te schrijven. Over zijn motivatie schreef hij: ‘Omdat de grootheid van deze staat en daarna zijn diepe val een omwenteling lijken te vormen zonder weerga in de geschiedenis, en nauwelijks voorstelbaar, zelfs voor mensen die er onlangs getuige van waren, leek het mij de moeite waard een verslag te schrijven over de opkomst en ontwikkeling van deze Republiek.’ Het boek Observations upon the United Provinces of the Netherlands verscheen nog in datzelfde jaar 1672. Temple vatte zijn taak serieus op en schreef over de ingewikkelde bestuursvorm van de Republiek: ‘De verenigde Nederlanden worden gevormd door de zeven zelfstandige gewesten; deze kiezen hun eigen afgevaardigden die ze naar Den Haag sturen voor de samenstelling van onder andere de Staten-Generaal. […] De grootheid van deze staat berust op dit soort regelingen (hoe verward en onsamenhangend ze ook lijken), maar vooral op het feit dat ze voor de voornaamste functies goede bestuurders kiezen en dat hun belangrijkste staatslieden in grote eenvoud en bescheidenheid leven.’
Al tijdens Temples leven beleefde Observations upon the United Provinces of the Netherlands maar liefst zes drukken. Het werd onmiddellijk vertaald in het Nederlands, want ook in de Nederlanden was men kennelijk nieuwsgierig naar zijn beschouwingen.
 

Slide 12 - Slide

Welk motief had Temple om zijn boek Observations upon the United Provinces te maken?

Slide 13 - Open question

Wat is volgens Temple de reden dat het bestuur in de Republiek zo goed functioneert?

Slide 14 - Open question

Slide 15 - Slide

Deze les
Nederland heeft verschillende namen gehad, welke naam moet je gebruiken in dit tijdvak?
Nederland was uniek in deze tijd wanneer je het land vergelijkt met andere West-Europese landen, op welk gebied was dat?
De begrippen Raadspensionaris en Stadhouder kennen, hun taken kunnen opnoemen 
Uit kunnen leggen waarom de samenwerking tussen deze twee personen niet altijd gemakkelijk was
Twee voorbeelden kunnen noemen van momenten waarop de samenwerking van Raadspensionaris en Stadhouder uit de hand gelopen is. 
De staatkundige werking van de Republiek kunnen opnoemen
Oefenen: de betekenis van de invalshoeken staatskundig, economisch en cultureel

Slide 16 - Slide

Opdracht
Doe onderzoek naar de Eerste stadhouderloze periode.
1) Waarom was Willem II niet erg populair bij de Regenten en de steden?
2) Wat is de 'Ware vrijheyt'?
3) In hoeverre was de situatie in De Republiek vergelijkbaar met die in Engeland op dat moment?
4) Waarom kwam er een einde aan de Eerste stadhouderloze periode?

Slide 17 - Slide

'ware Vrijheyt'
1) Willem II had in 1650 een staatsgreep willen plegen tegen Amsterdam en de regenten, deze mislukte.
2) Een periode ingaan waarin eigenlijk niemand de macht heeft (want de stadhouder is weg) en dus iedereen echte vrijheid heeft: immers alle regenten zijn gelijk aan elkaar

Slide 18 - Slide

En Engeland?
3) Engeland had in 1649 ook een staatsgreep/burgeroorlog gehad, waarbij de koning (Karel I) werd afgezet en onthoofd. Ook daar regeerde er dus een parlement zonder koning over een Calvinistische bescheiden republiek ol.v. Cromwell

Slide 19 - Slide

Rampjaar 1672
Makkelijk te onthouden met de 6 x R

Regenten waren radeloos, De republiek reddeloos en het volk redeloos

Wie moet het land dus redden: weer een opperbevelhebber, weer een Oranje, weer een edelman die connecties heeft, kortom: Willem III - de tegenpool van raadspensionaris Johan de Witt

Slide 20 - Slide

Slide 21 - Video

Wie kreeg de schuld van het Rampjaar?
A
Prins Maurits
B
Johan van Oldenbarnevelt
C
Hugo de Groot
D
Johan de Witt

Slide 22 - Quiz

1672 wordt het Rampjaar genoemd omdat?

(Par 1.1 Het Rampjaar & aantek)


A
De Nederlanden Amsterdam verloren als stapelmarkt van de wereld.
B
de Nederlanden werden aangevallen door Frankrijk, Engeland en Duitsland.
C
De Nederlanden werden aangevallen door Duitsland, Rusland en Italië.
D
De Nederlanden de godsdienstige oorlog tegen de Rooms-Katholieke kerk leken te verliezen.

Slide 23 - Quiz

Wat was het gevolg van het rampjaar?
A
De verwoesting van Nederland
B
Het einde van een tijdperk
C
Einde van de Gouden eeuw van Nederland
D
De verwoesting van de VOC

Slide 24 - Quiz

Het Rampjaar was in
A
1672
B
1677
C
1695
D
1648

Slide 25 - Quiz

Slide 26 - Video

Slide 27 - Video

Slide 28 - Video

In welke periode was Willem III stadhouder?
A
1669-1702
B
1672-1702
C
1643-1702
D
1689-1702

Slide 29 - Quiz

Willem III is ........... in de tijd dat Johan de Witt stadhouder is.
A
Te jong om te regeren
B
Nog niet geboren
C
Niet geïnteresseerd in stadhouder zijn

Slide 30 - Quiz


Willem III wordt ........... na het rampjaar.
A
Stadhouder
B
Koning
C
Regent

Slide 31 - Quiz

Vul in :
Willem III was ..... van de Repubiek toen hij de engelse opstand ging helpen
A
Koning
B
Regent
C
Stadhouder
D
Tsaar

Slide 32 - Quiz


Wat was geen reden voor het machtsverlies van de nieuwe Engelse koning Willem III van Oranje?
A
Alleen belastingen heffen met toestemming van het parlement
B
Verhuizen van Londen naar het Schotse platteland
C
Houden aan de wetten die het parlement had goedgekeurd
D
Toestemming voor belangrijke besluiten hebben van het parlement

Slide 33 - Quiz

Wie was Willem III?
A
De Raadspensionaris
B
Een bestuurder
C
zoon van Willem I
D
De nieuwe stadhouder

Slide 34 - Quiz

Willem III was stadhouder en koning van Engeland
A
Waar
B
Niet waar

Slide 35 - Quiz

De machtsovername van Willem III en de veranderingen kregen een naam:
A
The big revolution
B
The glamorous revolution
C
The glorious revolution
D
the gigantic revolution

Slide 36 - Quiz

Waarom had Willem III als koning niet de absolute macht in Engeland?
A
Nederlanders waren niet gelijk aan Britten
B
Hij was niet instaat alle macht naar zich toe te trekken
C
Hij ondertekende de Bill Of Rights
D
Hij moest macht aan zijn vrouw afstaan

Slide 37 - Quiz

Door het herroepen van het Edict van Nantes
A
Kwam er godsdienstvrede tussen de protestanten en katholieken
B
Werd het Katholicisme de staatsgodsdienst in Frankrijk
C
Werden protestanten in Frankrijk vervolgd
D
Kon Lodewijk XIVe officieel worden uitgeroepen tot plaatsvervanger van God

Slide 38 - Quiz

Het Edict van Nantes hield in dat...
A
Hugenoten geen vrijheid hadden in Frankrijk
B
Hugenoten wel vrijheid hadden in Frankrijk
C
Fransen alleen katholiek mochten zijn

Slide 39 - Quiz

Wie verbood het protestantisme in Frankrijk door het Edict van Nantes te verbreken?
A
Lodewijk XI
B
Lodewijk XV
C
Lodewijk XIV
D
Lodewijk XVI

Slide 40 - Quiz

Vanaf wanneer trok Lodewijk XIV het edict van Nantes (godsdienstvrijheid) weer in?
A
1641
B
1598
C
1685
D
1672

Slide 41 - Quiz