Creativiteitstechniek: 'Hoe kun je brain drawing gebruiken om je creatieve proces te versnellen?

Ondertitel
Hoe kan brain drawing jouw creatieve proces versnellen?
1 / 24
suivant
Slide 1: Diapositive
TechniekKunst+9Middelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 3-5

Cette leçon contient 24 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

time-iconLa durée de la leçon est: 50 min

Introduction

In deze module wordt de creativiteitstechniek brain drawing behandeld. Aan de hand van een casus leren de leerlingen de techniek gebruiken. Vervolgens kunnen de leerlingen de techniek inzetten tijdens hun eigen creatieve proces.

Instructions

Voorkennis van de leerling
De leerling heeft geen specifieke voorkennis nodig.

Voorbereiding van de docent
  • De leerlingen verdelen in groepjes van 4 of 5.    
  • Het werkblad downloaden en printen op A3-formaat.    
  • Pennen en kleurpotloden voor elke leerling klaarleggen.    
  • Voor elke leerling een leeg vel papier regelen. 

Leerdoelen/vaardigheden
Na deze les...
...heeft de leerling geoefend met brain drawing.
...heeft de leerling geleerd welke plek brain drawing in een creatief proces kan innemen.

Aansluiting curriculum
Brain drawing is een waardevolle methode die goed aansluit bij vakken als techniek en O&O door de focus op creativiteit en probleemoplossing, maar is ook breder toepasbaar in het VO om leerlingen te stimuleren creatief te denken. Het helpt leerlingen om op een visuele manier ideeën te genereren en uit te werken, wat essentieel is in het ontwerpproces en bij het vinden van innovatieve oplossingen.

Instructions

Éléments de cette leçon

Ondertitel
Hoe kan brain drawing jouw creatieve proces versnellen?

Slide 1 - Diapositive

Tekst
'Hoe kan brain drawing jouw creatieve proces versnellen?' is de titel van deze LessonUp. In deze LessonUp maak je kennis met de creativiteitstechniek 'brain drawing'. Je leert waar je deze techniek in het creatieve proces kunt inzetten en je oefent met het gebruik van de techniek aan de hand van een casus. 

Verdere informatie
Deze LessonUp maakt deel uit van een lessenreeks over creativiteit. 

In deel 1 van de lessenreeks wordt het begrip 'creativiteit' verkend. 

Deel 2 van de lessenreeks bestaat uit een aantal deellessen waarin leerlingen technieken aangeleerd krijgen om creativiteit te stimuleren. 

In deel 3 van de lessenreeks worden een aantal creatieve warming up werkvormen behandeld. 
Les 1. Wat is creativiteit?
Leerdoelen
Na deze les... 

...heb je geoefend met brain drawing.

...heb je geleerd welke plek brain drawing in een creatief proces kan innemen.

Slide 2 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions

Les 1. Wat is creativiteit?
Informatie voor de docent
Vooraf
Verdeel de leerlingen in groepjes van 4/5 leerlingen.

Benodigdheden
Iconen







Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan
Toon notities bij elke dia
Navigeren door de les
download en print het werkblad op A3
Vergroot een afbeelding
Klik hier
Hotspot met meer informatie
pen en kleurpotloden voor elke leerling
een leeg vel papier voor elke leerling

Slide 3 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions


Creatieve proces
Wat is divergent denken?
Creatieve proces
A
Het vermogen om doelgericht te handelen om een probleem op te lossen
B
Het vermogen om meerdere oplossingen voor een probleem te bedenken
C
Het vermogen om kritisch te analyseren
D
Het vermogen om efficiënt te plannen

Slide 4 - Quiz

Tekst
In een voorgaande les hebben we het gehad over wat creativiteit is. We zagen dat in een creatief proces zowel divergent als convergent denken belangrijk zijn. Maar wat zijn divergent en convergent denken ook al weer?

Vraag
Wat is divergent denken?

Bespreking
[klik op de hotspot]

Bij divergent denken gaat het er om om zo veel mogelijk ideeën/oplossingen voor een probleem te bedenken. Je denkt breed. 

Illustratie
Illustratie gebaseerd op: How to Think and Work Divergently - 4 Ideation Methods (2020)

Creatieve proces
Wat is convergent denken?
Creatieve proces
A
Het vermogen om abstract te denken
B
Het vermogen om creatief te denken om tot oplossingen voor een probleem te komen
C
Het vermogen om logisch en gestructureerd tot één oplossing te komen
D
Het vermogen om snel beslissingen te nemen

Slide 5 - Quiz

Vraag
Wat is convergent denken?

Bespreking
[klik op de hotspot]

Convergent denken gaat over het komen tot één juiste, meest passende of meest haalbare oplossing voor een probleem. Logisch redeneren, gestuctureerd denken en kritische analyse moeten helpen om tot een conclusie te komen. 

In deze les focussen we niet op het convergent denken, maar juist op het divergent denken. Hoe kun je creativiteitstechnieken inzetten om tot divergent denken te komen? En deze les dus brain drawing. 

Illustratie
Illustratie gebaseerd op: How to Think and Work Divergently - 4 Ideation Methods (2020)
Les 1. Wat is creativiteit?
Bronnen: Diehl & Stroebe (1987), Sawyer (2012), Taylor, Berry & Block (1958)
Groepsbrainstorm vs. individueel
Brainstorming groep
Nominale groep

Slide 6 - Diapositive

Tekst
Brainstorming is een creativiteitstechniek waar bijna iedereen weleens van gehoord heeft en die vrijwel iedereen ook weleens gebruikt heeft. 

Vraag
Wie van jullie heeft er wel eens gebrainstormd?

Tekst
Maar is deze creativiteitstechniek eigenlijk wel zo effectief als je denkt? 

Uit diverse onderzoeken blijkt groepen die brainstorming gebruiken om ideeën te bedenken, minder ideeën bedenken dan wanneer ieder groepslid individueel ideeën had bedacht. Gemiddeld bedenkt een nominale groep, zoals de groep van individuen genoemd wordt, 2 keer zo veel ideeën als een groep die brainstorming gebruikt. (Diehl & Stroebe (1987), Sawyer (2012), Taylor, Berry & Block (1958))

Een manier die wellicht nog effectiever is dan de nominale groep (waarbij iedereen los van elkaar ideeën bedenkt) is brain drawing (Paulus & Yang, 2000).
En daar gaan we vandaag naar kijken en mee oefenen!

Bronnen
Diehl & Stroebe (1987)
Sawyer (2012)
Taylor, Berry & Block (1958)
Paulus & Yang (2000)

Achtergrondinformatie
Weten waarom brainstormen niet zo effectief is als je denkt?
Volg de LessonUp over brainstorming. 
Les 1. Wat is creativiteit?
Brain drawing
Bronnen: Geschka (1993) in Sawyer (2012), Geschka (1996), Paulus & Yang (2000), Van Boeijen, Daalhuizen, Zijlstra & Van der Schoor (2014) 
6 personen
3 ideeën
5 maal doorgeven

108 ideeën


X

Slide 7 - Diapositive

Tekst
Brain drawing wordt ook wel Methode 635 genoemd (of vertoond in ieder geval grote overeenkomsten). 6 personen bedenken 3 ideeën. Deze tekenen ze op een vel papier. Daarna geeft elke persoon het vel papier door aan de buur. Deze gaat verder op de ideeën of bedenkt nieuwe ideeën. Vervolgens wordt weer doorgegeven en worden weer ideeën bedacht. Net zolang totdat elke persoon het startvel terug heeft. 

Binnen korte tijd kan een groep van 6 personen op deze manier 108 genereren (6 personen, elke ronde 3 ideeën, 6 rondes). 

Bronnen
Geschka (1993) in Sawyer (2012) 
Geschka (1996)
Paulus & Yang (2000)
Van Boeijen, Daalhuizen, Zijlstra & Van der Schoor (2014)



Les 1. Wat is creativiteit?
Op welke plek in 
het ontwerpproces kun je brain drawing inzetten?
Ontwerpproces
Bron: SLO (z.d)

Slide 8 - Diapositive

Vraag
Op welke plek in het ontwerpproces kun je brain drawing inzetten?

Antwoord
Brain drawing kun je bijvoorbeeld inzetten tijdens de fase 'Ontwerp schetsen'. Het helpt je om met je team in korte tijd een grote hoeveelheid ideeën te bedenken. 

Bron
SLO (z.d.)

Les 1. Wat is creativiteit?

Slide 9 - Diapositive

Tekst
Nu we weten hoe braindrawing werkt, gaan we het in de praktijk brengen. En dat gaan we doen voor een groot probleem: vervuiling door kunststoffen ook wel plastics genoemd.

Jaarlijks produceren we als mensheid zo'n 380 miljoen ton plastic per jaar. Zo'n 50% hiervan zou slechts eenmaal gebruikt worden voor enkele momenten. 

Een deel van de plastics beland in rivieren en oceanen. Iemand die iets wilde doen aan is de TU Delft alumnus Boyan Slat die de non-profit organisatie The Ocean Cleanup heeft opgericht. De organisatie richt zich op het opruimen van plastics uit oceanen en rivieren. 

[Bekijk ter inspiratie de video met de leerlingen]

The Ocean Cleanup is momenteel niet alleen bezig de oceanen schoon te maken, maar ook de rivieren die een groot deel van het plastic richting de oceanen aanvoeren. 

Bronnen
NOS (2018)
Plastic Oceans International (2021)

Extra video
Een video over het schoonmaken van de rivieren: https://www.youtube.com/watch?v=bm1rH70wfJo



Hoe kunnen we er voor zorgen dat er minder plastic afval in de oceanen terecht komt?

Slide 10 - Diapositive

Tekst
Het probleem waar je zo mee aan de slag gaat, luidt als volgt: 

'Hoe kunnen we er voor zorgen dat er minder plastic afval in de oceanen terecht komt?'

Om tot oplossingen te komen ga je dus gebruik maken van 'brain drawing'.
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 0 - Voorbereidingen
Vorm een groepje van 4/5 personen. Zorg ervoor dat elk groepslid een werkblad, pen en gekleurde potloden of stiften heeft. 

Stap 1 - Probleem beschrijven
Noteer het probleem dat je wilt oplossen of het onderwerp waar je ideeën voor wilt bedenken. Je kunt goed de 'Hoe kunnen we...'-formulering gebruiken. 


Brain drawing

Slide 11 - Diapositive

[Laat de leerlingen groepjes van 4/5 personen vormen; het liefst groepjes van gelijke grootte. Zorg ervoor dat elke leerling een werkblad, een pen en kleurpotloden of stiften ter beschikking heeft.]

Tekst
Ik heb voor jullie al een probleem vastgesteld, dus jullie hoeven bij stap 1 niet zelf een probleem te bedenken. 

'Hoe kunnen we er voor zorgen dat er minder plastic afval in de oceanen terecht komt?'
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 2 - Ideeën bedenken
Bedenk zo veel mogelijk ideeën om het probleem dat je vastgesteld hebt op te lossen. Je wordt uitgedaagd om ideeën niet (alleen) op te schrijven, maar ze te tekenen. Geef na 5 minuten het blad door aan je buur. 
Brain drawing
timer
5:00

Slide 12 - Diapositive

Tekst
Als het probleem duidelijk is, is het tijd om ideeën te bedenken. Je krijgt 5 minuten de tijd om zo veel mogelijk ideeën te bedenken om het probleem van plastic afval in de oceanen op te lossen. Je wordt uitgedaagd ideeën niet alleen op te schrijven, maar er ook tekeningen bij te maken. 

[Daag tijdens de 5 minuten leerlingen uit om te focussen op kwantiteit. Geef aan dat gekke ideeën meer dan welkom zijn. En laat weten dat een tekening niet mooi hoeft te zijn, maar bedoeld is om te communiceren met anderen.]
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 3 - Nog meer ideeën bedenken
Noteer op het blad dat je buur ontvangen hebt nog 
meer ideeën die je bedenkt of noteer mogelijkheden 
om de ideeën van je buur te verbeteren. Laat je 
inspireren door wat er al getekend of geschreven is. 
Geef na 2 minuten het blad door aan je buur.

Herhaal deze stap totdat je je eigen blad weer terug hebt.


Brain drawing
timer
2:00

Slide 13 - Diapositive

Tekst
Als het goed is heb je nu een aantal ideeën getekend op je werkblad. Geef nu je blad door aan je buur. 

Je krijgt nu 2 minuten de tijd om de ideeën van aan te vullen, te verbeteren en met nieuwe ideeën te komen.

Na 2 minuten geef je het werkblad weer door aan je buur.

Dit doen we net zo lang tot dat je je eigen werkblad weer hebt. 

[Stimuleer leerlingen om over verschillende invalshoeken na te denken: 1. hoe kan het plastic afval dat vaak via rivieren wordt aangevoerd, al eerder afgevangen worden voordat het de zee bereikt? 2. welke kunnen we alternatieven voor plastic gebruiken? 3. hoe kunnen we de hoeveelheid plastic die we in ons dagelijks leven gebruiken verminderen? 4. hoe kunnen wet- en regelgeving ingezet worden om het probleem op te lossen? 5. hoe kunnen mensen bewuster gemaakt om minder plastic te gaan gebruiken of het niet zomaar weg te gooien? 6. etc.
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 4 - Ideeën structureren
Leg de vellen papier van alle deelnemers naast elkaar. Gebruik kleurpotloden of stiften om ideeën te categoriseren. Dat betekent dat je ideeën die op elkaar lijken of in een zelfde groep vallen, met eenzelfde kleur omcirkelt.
Brain drawing

Slide 14 - Diapositive

Tekst
De stappen die hierna volgen horen formeel niet bij een brain drawingsessie maar sluiten wel goed aan. Ze helpen je om de bedachte ideeën te ordenen en keuzes te maken.

Je gaat nu je ideeën structuren. Dat ga je doen door samen met je groepje alle werkbladen naast elkaar te leggen. Omcirkel ideeën die op elkaar lijken of in dezelfde groep vallen met een zelfde kleur. 

Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 5 - Keuzes maken
Je krijgt nu drie rode stickertjes. Je mag nu stickers plakken bij ideeën die je goed vindt. Je mag alle drie de stickers bij één idee plakken of twee stickers bij een idee of alledrie de stickers bij verschillende ideeën.  
Brain drawing

Slide 15 - Diapositive

[Geef elke leerling drie rode stickertjes]

Tekst
Elk groepslid heeft drie rode stickertjes gehad. Je mag nu stickers plakken bij ideeën die je goed vindt. Je mag alle drie de stickers bij één idee plakken of twee stickers bij een idee of alledrie de stickers bij verschillende ideeën.


Alternatief
In plaats van stickers kun je ook rode stippen met een kleurpotlood of stift zetten.  
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 6 - Idee kiezen
Bekijk samen met je groepje de bladen met stickers (of stippen). Zijn er ideeën die veel stickers hebben gehad? Beslis samen met welk idee of welke combinatie van ideeën je verder wilt. 
Brain drawing

Slide 16 - Diapositive

Tekst
Bekijk samen met je groepje waar de stickertjes zijn geplakt. Zijn er ideeën die veel stickers hebben gehad? Beslis samen met welk idee of welke combinatie van ideeën je verder wilt. 
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 7 - Idee uitwerken
Werk je idee uit op een leeg vel papier tot een eenvoudige poster. Geef je idee een naam. Verduidelijk eventueel onderdelen met tekst. 
Brain drawing

Slide 17 - Diapositive

Tekst
Het gekozen idee zul je vaak nog verder in detail moeten uitwerken. Als je een product ontwerpt betekent dit bijvoorbeeld dat je technische tekeningen en prototypes gaat maken.

Voor nu betekent het dat je je idee verder uitwerkt tot een eenvoudige poster. Verduidelijk onderdelen eventueel met tekst en bedenk een leuke, pakkende naam voor je idee. 
Les 1. Wat is creativiteit?
Stap 7 - Idee pitchen
Pitch samen met je groepje in maximaal 1 minuut je idee aan de rest van de groep. 
Brain drawing

Slide 18 - Diapositive

Tekst
Pitch aan de hand van de poster je idee in maximaal 1 minuut aan de andere groepen. 

[Als docent kun je er voor kiezen om winnaar aan te wijzen of de groep een winnaar aan te laten wijzen. Je kunt daarbij voor een prijsje zorgen; bijvoorbeeld een duurzame drinkfles voor de winnaars.]
Les 1. Wat is creativiteit?
In deze module...

...heb je geoefend met brain drawing.

...heb je geleerd welke plek brain drawing in een creatief proces kan innemen.
Gefeliciteerd!
Meer creativiteitstechnieken ontdekken?
Volg de andere modules om meer creativiteitstechnieken te ontdekken!

[linkjes nog toevoegen]

Slide 19 - Diapositive

Tekst
Gefeliciteerd je hebt de module 'Hoe kun je brain drawing gebruiken om je creatieve proces te versnellen?' succesvol afgerond!

Je weet nu wat brain drawing is. En welke plek brain drawing binnen het creatieve proces inneemt. 

Verder
Wil je meer creativiteitstechnieken ontdekken, volg dan de andere modules!
Les 1. Wat is creativiteit?
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond.

Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst:


Heel veel dank!

Feedback gevraagd
Klik op de link of scan de QR-code

Slide 20 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions

Les 1. Wat is creativiteit?
Auteurs
Leendert Verduijn & Team 4TU.VO

Powered by
4TU

Meer informatie of opmerkingen
https://www.4tu.nl/vo/
Colofon

Slide 21 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions

Les 1. Wat is creativiteit?
De Dreu, C., & Sligte, D. (2016). Creativiteit krijg je niet voor niets. Koninklijke Van Gorcum.

Diehl, M., & Stroebe, W. (1987). Productivity loss in brainstorming groups: Toward the solution of a riddle. Journal of personality and social psychology, 53(3), 497.

Geschka, H. (1996). Creativity techniques in Germany. Creativity and innovation management, 5(2), 87-92.

NOS. (2018, 8 september). OCEAN CLEAN UP: opruimsysteem van Boyan Slat voor plastic soep oceaan in [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=OUpVrkDtPQ0

Paulus, P. B., & Yang, H. C. (2000). Idea generation in groups: A basis for creativity in organizations. Organizational behavior and human decision processes, 82(1), 76-87.
Bronnen

Slide 22 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions

Les 1. Wat is creativiteit?
Plastic Oceans International. (2021, 21 juli). Plastic Pollution Facts | PlasticOceans.org/the-facts. https://plasticoceans.org/the-facts/

Sawyer, R. K. (2012). Explaining creativity: The science of human innovation. Oxford University Press.

SLO. (z.d.). Onderzoeken en ontwerpen. slo.nl. https://www.slo.nl/publish/pages/5743/poster-a3-went-v2.pdf

Taylor, D. W., Berry, P. C., & Block, C. H. (1958). Does group participation when using brainstorming facilitate or inhibit creative thinking?. Administrative science quarterly, 23-47.
Bronnen

Slide 23 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions

Les 1. Wat is creativiteit?
Van Boeijen, A., Daalhuizen, J., van der Schoor, R., & Zijlstra, J. (2014). Delft design guide: Design strategies and methods.
Bronnen

Slide 24 - Diapositive

Cet élément n'a pas d'instructions